Khi AI ngày càng đe dọa việc làm, nhiều sinh viên Mỹ không còn xem các lãnh đạo công nghệ là biểu tượng truyền cảm hứng. Trong mùa tốt nghiệp năm nay, họ trở thành tâm điểm của sự phản đối ngay trên sân khấu.
Nhưng dường như chỉ có các diễn giả mới bất ngờ trước phản ứng đó.
Cựu CEO Google Eric Schmidt là một trong những người bị phản ứng mạnh nhất. Trong lễ tốt nghiệp tại Đại học Arizona tuần trước, ông liên tục vấp phải tiếng huýt sáo và phản đối từ sinh viên khi khuyên họ nên nhanh chóng chấp nhận AI như một phần tất yếu của tương lai việc làm.
“Khi ai đó mời bạn lên một con tàu tên lửa, đừng hỏi ngồi ghế nào. Hãy cứ bước lên” , ông Schmidt nói trước khán phòng đầy sinh viên đang bất mãn.
Nhưng với nhiều người trẻ, vấn đề là họ chưa bao giờ có quyền lựa chọn liệu mình có muốn “lên tàu” hay không.
“Những người trẻ này đã bị ép phải lên con tàu đó từ lâu rồi, và giờ thậm chí còn không đủ chỗ ngồi nữa”, nhà báo Marisa Kabas bình luận.
AI đang biến lễ tốt nghiệp thành nơi đối đầu
Phản ứng giận dữ của sinh viên không đơn thuần xuất phát từ ác cảm với công nghệ. Nó phản ánh cảm giác bất an ngày càng lớn của một thế hệ bước vào thị trường lao động đúng lúc AI bắt đầu thay đổi mọi ngành nghề.
“Họ vừa bỏ ra hàng chục nghìn USD để lấy một tấm bằng với hy vọng có nhiều cơ hội nghề nghiệp hơn. Rồi một tỷ phú công nghệ bước lên sân khấu và nói rằng họ nên hào hứng với thứ công nghệ có thể thay thế chính họ” , Penny Oliver, sinh viên vừa tốt nghiệp Đại học George Mason, nói với The Verge.
Với nhiều sinh viên, khoảng cách giữa Thung lũng Silicon và những người phải sống cùng hệ quả của AI đang ngày càng lớn. Một số sinh viên giờ thậm chí phải làm các công việc thời vụ để huấn luyện chính những mô hình AI có nguy cơ thay thế họ trong tương lai.
Austin Burkett, một nhà thiết kế game mới tốt nghiệp tại NYU, cho rằng thái độ của nhiều lãnh đạo công nghệ hiện nay giống như một thông điệp “hãy thích nghi hoặc biến mất”.
Theo anh, toàn bộ trách nhiệm thích nghi đang bị đẩy sang phía người lao động, trong khi các công ty công nghệ lại là bên hưởng lợi lớn nhất từ làn sóng AI.
Không phải mọi buổi lễ tốt nghiệp đều biến thành màn đối đầu với AI. Tuy nhiên, phản ứng gay gắt nhất thường xuất hiện ở các trường hoặc khoa liên quan tới nghệ thuật, nhân văn và sáng tạo, những lĩnh vực đang cảm thấy bị AI đe dọa trực tiếp nhất.
Tại CalArts, một trong những trường nghệ thuật danh tiếng nhất California, hiệu trưởng Ravi Rajan đã bị sinh viên phản đối sau khi thúc đẩy hợp tác AI với các công ty công nghệ và cắt giảm một số chương trình sáng tạo.
Làn sóng bất mãn xuất hiện đúng thời điểm giới trẻ Mỹ chịu áp lực ngày càng lớn phải sử dụng AI trong học tập và công việc, ngay cả khi nhiều công ty lại dùng chính công nghệ này để biện minh cho việc đóng băng tuyển dụng hoặc sa thải hàng loạt.
Khảo sát cho thấy Gen Z là một trong những nhóm sử dụng AI nhiều nhất, nhưng đồng thời cũng là thế hệ hoài nghi Thung lũng Silicon mạnh mẽ nhất.
Trong lễ tốt nghiệp của Glendale Community College ở Arizona, cả khán phòng đã đồng loạt phản ứng khi nhà trường thừa nhận hệ thống AI mới không thể đọc đúng tên của hơn một nửa sinh viên lên nhận bằng.
Tuần này, The New York Times cũng đưa tin một cuốn sách viết về “sự thật trong thời đại AI” lại chứa hàng loạt trích dẫn giả do AI tự tạo ra.
“Xã hội đang tái cấu trúc toàn bộ xung quanh một công cụ vốn còn hoạt động không ổn định” , nhà văn Margaret Killjoy bình luận.
Sự phản đối đang vượt ra ngoài khuôn viên trường học
Với nhiều người trẻ, những phản ứng trong lễ tốt nghiệp không còn đơn thuần là sự bức xúc nhất thời, mà đang trở thành biểu hiện của sự chống đối rộng lớn hơn với làn sóng AI.
Một trong những phong trào lớn nhất hiện nay tại Mỹ là phản đối xây dựng các trung tâm dữ liệu AI, vốn tiêu thụ lượng điện và nước khổng lồ.
Theo khảo sát Gallup gần đây, 7 trên 10 người Mỹ cho biết họ phản đối việc xây trung tâm dữ liệu AI gần nơi mình sống. Gần một nửa số dự án trung tâm dữ liệu được đề xuất trong năm nay cũng đã bị trì hoãn hoặc hủy bỏ.
Với nhiều sinh viên, đó là dấu hiệu cho thấy AI không còn được xem là một tương lai “không thể phản kháng”.
“Dù đôi lúc rất dễ rơi vào cảm giác tuyệt vọng, tôi vẫn còn chút hy vọng. Nhiều người trẻ đang thật sự quan tâm và muốn chống lại những tác động của AI. Điều đó mới là thứ khiến tôi thấy đáng kỳ vọng” , Burkett tâm sự.
*Nguồn: The Verge
