SpaceX vừa công bố một thỏa thuận khiến giới công nghệ phải ngước nhìn: gã khổng lồ hàng không vũ trụ của Elon Musk trả ngay 10 tỷ USD để có quyền mua lại startup AI coding Cursor với giá 60 tỷ USD trong vòng một năm tới.
Con số 10 tỷ USD này không phải là tiền đặt cọc, mà là khoản thanh toán bắt buộc bất kể SpaceX có thực hiện vụ mua lại hay không. Để hình dung quy mô, cả công ty Cursor chỉ có giá trị 9,9 tỷ USD vào tháng 5 năm ngoái, nghĩa là khoản tiền SpaceX bỏ ra ngay lập tức đã vượt toàn bộ định giá trước đó của startup này.
Về mặt kỹ thuật, đây là một hợp đồng quyền chọn mua kiểu "call option" có thời hạn 12 tháng. SpaceX đề xuất mức giá 60 tỷ USD, cao hơn 15% so với vòng gọi vốn 52 tỷ USD mà Cursor đang đàm phán với Andreessen Horowitz và NVIDIA tuần trước.
Nếu ông Musk quyết định không mua, 10 tỷ USD vẫn thuộc về Cursor như một khoản "phí hủy hợp đồng" khổng lồ. Thỏa thuận cũng đồng nghĩa với việc Cursor không được phép bán mình cho bất kỳ bên thứ ba nào trong năm tới, kể cả OpenAI, công ty từng tỏ ý muốn thâu tóm startup này vào đầu năm 2025 nhưng bị từ chối.
Điều khiến thương vụ này trở nên hợp lý hơn vẻ ngoài điên rồ chính là bài toán nguồn lực tính toán mà Cursor đang phải đối mặt. Startup này không chỉ làm công cụ chỉnh sửa code đơn thuần, mà đã phát triển mô hình AI riêng có tên Composer 2, vừa đánh bại Claude Opus 4.6 của Anthropic trên bộ kiểm thử Terminal-Bench với chi phí chỉ bằng một phần mười.
Dù có thành tích ấn tượng, nhưng để tiếp tục huấn luyện các mô hình AI thế hệ tiếp theo, Cursor cần hàng chục nghìn chip GPU, trong khi họ phải thuê sức mạnh tính toán từ chính những công ty đang cố giết chết mình. OpenAI có Codex, Anthropic có Claude Code, Google có Gemini CLI, tất cả đều là đối thủ trực tiếp trong lĩnh vực AI coding, và tất cả đều kiểm soát các cụm siêu máy tính cần thiết để huấn luyện mô hình.
SpaceX đưa ra giải pháp mà không ai khác có được: Colossus, cụm siêu máy tính khổng lồ đặt tại Memphis với 230.000 GPU hiện tại và dự kiến mở rộng lên 1 triệu GPU vào cuối năm, lớn nhất hành tinh.
Siêu máy tính Colossus đang là lý do khiến Cursor chấp nhận thương vụ này
Theo nguồn tin từ The Information, Cursor đã bắt đầu thuê hàng chục nghìn chip từ Colossus để huấn luyện Composer 3. Đây chính là thứ mà các đối thủ như OpenAI hoặc Anthropic không bao giờ bán cho Cursor, bởi họ không muốn tài trợ cho kẻ thù cạnh tranh.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội, SpaceX khẳng định: "Sự kết hợp giữa sản phẩm dẫn đầu của Cursor và siêu máy tính huấn luyện Colossus tương đương 1 triệu chip H100 sẽ giúp chúng tôi xây dựng những mô hình hữu ích nhất thế giới."
Tuy nhiên, SpaceX cũng không phải là đối tác hoàn toàn vô tư. Sau khi sáp nhập xAI, công ty AI trò chuyện Grok của Musk, SpaceX đang phát triển Grok Code, một sản phẩm cạnh tranh trực tiếp với Cursor. Nhưng từ góc nhìn chiến lược của ông Musk, việc Cursor đánh bại các đối thủ như OpenAI vẫn tốt hơn là để OpenAI thống trị thị trường AI coding.
Thương vụ này cũng diễn ra đúng lúc SpaceX chuẩn bị IPO trong những tháng tới với định giá dự kiến 1,75 nghìn tỷ USD và vòng huy động vốn 75 tỷ USD, có thể trở thành đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng lớn nhất lịch sử.
Có thể thấy đây là một thương vụ mang lại lợi ích cho cả đôi bên. Trong khi Cursor đánh đổi quyền tự do bán mình trong 12 tháng để có được quyền truy cập vào cụm tính toán lớn nhất thế giới mà không đối thủ nào có thể cung cấp, đồng thời bỏ túi 10 tỷ USD bất kể thương vụ có thành hay không.
Còn SpaceX, với 10 tỷ USD, Musk mua được một năm để quan sát Cursor phát triển đến đâu trước khi quyết định có nên bỏ thêm 50 tỷ USD nữa hay không. Đó chính xác là cách hoạt động của một hợp đồng quyền chọn mua, chỉ có điều quy mô lần này đủ lớn để định hình lại cục diện thị trường AI coding toàn cầu.
