Chiều 8/4, sau phiên làm việc tại hội trường, Quốc hội thảo luận tại tổ về ba dự án luật gồm: Luật Thủ đô (sửa đổi), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng và Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi).
Tại Tổ 2, phiên thảo luận có sự tham dự của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang cùng các đại biểu Quốc hội thuộc Đoàn TP.HCM.
Phát biểu tại tổ, Chủ tịch Quốc hội cho rằng việc tiếp tục sửa đổi Luật Thủ đô là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hệ thống pháp luật đã có nhiều thay đổi lớn. Chỉ riêng trong năm 2025, Quốc hội đã ban hành tới 89 luật, riêng Kỳ họp thứ 9 thông qua 34 luật, Kỳ họp thứ 10 thông qua 51 luật.
Nhiều quy định mới đã có bước phát triển vượt trội so với Luật Thủ đô hiện hành, khiến luật này dần trở nên lạc hậu, không còn theo kịp yêu cầu phát triển, đặc biệt trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn. (Ảnh: Viên Minh)
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, trước đây Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 15-NQ/TW ngày 05/5/2022 về xác định phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Vừa qua, Bộ Chính trị tiếp tục điều chỉnh, bổ sung nghị quyết này. Theo đó ngày 17/3, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về "Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới".
Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, tinh thần của Luật Thủ đô lần này là phải phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền thành phố Hà Nội theo nguyên tắc: "Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm".
“Tinh thần là phải phân quyền triệt để. Đã nói phân quyền thì bộ, ngành Trung ương không "ôm" nữa, phải giao thẳng cho Hà Nội. Phải có cơ chế bảo vệ cán bộ và khuyến khích đổi mới sáng tạo; công cụ quản lý đô thị phải mạnh mẽ và hướng tới mô hình phát triển bền vững” , Chủ tịch Quốc hội nói.
Quang cảnh phiên thảo luận tổ. (Ảnh: Viên Minh)
Luật Thủ đô dự kiến được thông qua theo quy trình rút gọn tại một kỳ họp và có hiệu lực từ ngày 1/7. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho hay, nếu hoàn thiện theo hướng cân bằng: “trao quyền mạnh - kiểm soát chặt chẽ - minh bạch cao”, luật sẽ trở thành bệ phóng để Hà Nội giải quyết các vấn đề lớn như ùn tắc giao thông, ô nhiễm, thiếu nhà ở xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế.
Cùng tham gia thảo luận về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn TP.HCM) cho rằng trong thời gian qua, Quốc hội đã có nhiều động thái kịp thời nhằm hỗ trợ Hà Nội tháo gỡ các vướng mắc về thể chế.
Theo đại biểu, bên cạnh Luật Thủ đô năm 2012 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2024), Quốc hội còn ban hành nhiều nghị quyết quan trọng mang tính chất “mở đường” cho Thủ đô phát triển. Trong đó có Nghị quyết 188 cho phép áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù để thúc đẩy phát triển hệ thống đường sắt đô thị - lĩnh vực được xem là then chốt trong giải quyết bài toán giao thông.
Tiếp đó, Nghị quyết 258 ban hành ngày 11/12/2025 tiếp tục tạo thêm dư địa khi cho phép triển khai các cơ chế đặc biệt đối với những dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Hà Nội.
Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân. (Ảnh: Viên Minh)
Đại biểu nhấn mạnh, việc các nghị quyết được ban hành liên tiếp trong thời gian ngắn cho thấy khi xuất hiện những điểm nghẽn về thể chế, Quốc hội luôn chủ động đồng hành và kịp thời đưa ra giải pháp tháo gỡ.
Tuy nhiên, theo đại biểu, thực tiễn triển khai cho thấy vẫn còn không ít khó khăn, vướng mắc, nhất là trong các lĩnh vực trực tiếp ảnh hưởng đến đời sống người dân như môi trường, giao thông, xử lý rác thải, tình trạng ngập úng, công tác phòng cháy chữa cháy cũng như ứng phó với biến đổi khí hậu.
Dẫn chứng cụ thể, đại biểu cho biết Hà Nội nhiều thời điểm nằm trong nhóm các đô thị có mức độ ô nhiễm không khí cao trên thế giới. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có những giải pháp mang tính tổng thể và đủ mạnh về mặt thể chế để cải thiện chất lượng môi trường sống.
Từ thực tế đó, đại biểu bày tỏ sự đồng thuận cao với việc sửa đổi toàn diện Luật Thủ đô, đồng thời đề nghị Quốc hội xem xét thông qua dự luật theo trình tự, thủ tục rút gọn. Theo đại biểu, đây là điều kiện cần thiết để Hà Nội sớm có cơ chế đủ mạnh, chủ động xử lý các vấn đề đô thị, hướng tới mục tiêu phát triển theo mô hình đô thị xanh, thông minh, hiện đại, đa tầng và đa trung tâm.
Đại biểu cũng kỳ vọng với những đổi mới về thể chế, Thủ đô sẽ từng bước nâng cao chất lượng sống, xây dựng môi trường sống an toàn, bền vững, đáp ứng kỳ vọng của người dân trong giai đoạn phát triển mới.
